Właściwości korka

Lekkość - Powietrze stanowi 90% objętości korka i około 50% jego masy, co sprawia, że jego ciężar właściwy zawiera się w przedziale od 190 do 250 kg/m3. Korek jest zatem materiałem pięciokrotnie lżejszym od wody, a ponieważ nie nasiąka wodą (przyjmuje tylko od 18 do 20% wody) jest materiałem praktycznie niezatapialnym. Ta jego właściwość była już znana przed tysiącami lat - jedno z najwcześniejszych zastosowań korka to materiał do wytwarzania boji do sieci rybackich. A i obecnie produkuje się jeszcze spławiki i koła ratunkowe z korka.

Nieprzepuszczalność dla cieczy i gazów - Suberyna, która jest złożoną mieszaniną tłustych kwasów i ciężkich alkoholi organicznych, stanowi od 39 do 45% masy korkowej. Jej obecność sprawia, że korek jest nieprzepuszczalny dla gazów i cieczy (w tym dla wody i alkoholi). Ponadto dzięki obecności tanin i brakowi białka korek nie jest podatny na szkodliwe działanie wilgoci i co najważniejsze na gnicie. Znajdowano amfory z winem zamknięte korkiem leżące przez setki lat zatopione w morzu, gdzie korkowe zatyczki nie uległy zepsuciu.

Z nieprzepuszczalnością jest związana inna właściwość korka, mianowicie jego niska higroskopijność, czyli brak pochłaniania pary wodnej. Jest to cecha niezwykle istotna zwłaszcza przy montowaniu wykładzin korkowych na ścianach czy sufitach. We wszystkich pomieszczeniach występuje wilgoć, która może osiadać zwłaszcza w miejscach źle zaizolowanych lub w narożach. W miejscach zawilgoconych szybko osadza się kurz unoszący się w powietrzu, a z czasem powstaje pleśń. Powstawaniu zawilgoceń może bardzo sprzyjać higroskopijność substancji, z których wykonane są powłoki ścian i sufitów. Tak się nie zdarza w przypadku zastosowania korka.

Korek ma najniższą higroskopijność (współczynnik przepuszczalności pary wodnej) spośród materiałów tradycyjnie używanych do budowania ścian. Jest więc najmniej prawdopodobne, że na korku zrobią się brudne zacieki z osiadającego na wilgoci kurzu. W dodatku na korku nigdy nie zasiedli się grzyb lub pleśń. W wielu krajach korek używa się wręcz do ochrony przed grzybem domowym. Zagrzybione ściany po osuszeniu przesłania się korkiem, gdyż stanowi on dla grzybni prawie nie do pokonania przeszkodę.

Z nieprzepuszczalnością korka związana jest jeszcze jedna dodatkowa zaleta - wykładzina korkowa potrafi skutecznie odizolować wnętrze mieszkania od szkodliwego wpływu niektórych materiałów budowlanych, jak np. żużli wielkopiecowych.

Obojętność chemiczna - Korek jest obojętny chemicznie. Masa korkowa nie tylko nie przepuszcza cieczy i gazów nie ulegając przy tym zniszczeniu, ale także nie wchodzi z nimi w reakcje chemiczne, nie ma smaku ani zapachu, jest nieszkodliwa dla zdrowia. Stąd bierze się tradycyjne zastosowanie korka do zamykania butelek, gdyż nie tylko szczelnie i trwale zatyka naczynia, ale także nie psuje zawartych w nich substancji. Dzięki temu można mieć pewność, że wino mimo wieloletniego leżakowania nie "przejdzie" smakiem korka.

Elastyczność i ściśliwość - Błony komórkowe korka są bardzo giętkie, co sprawia, że jest on ściśliwy i elastyczny, powraca do poprzedniego kształtu, gdy przestaje podlegać naciskowi. Gdy korek jest poddany działaniu dużych sił, spręża się gaz w jego komórkach i zmniejsza się ich objętość. Po ustaniu nacisku korek powraca do poprzedniego kształtu i nie nosi śladów deformacji. Po maksymalnym ściśnięciu korek natychmiast powraca do 85% początkowej objętości, w ciągu trzech godzin rozszerza się do 90%, a po 24 godzinach zajmuje już 94% poprzedniej objętości. Tę właściwość wykorzystuje się przy zamykaniu butelek. Dobiera się korki tak, by wewnętrzna średnica szyjki butelki stanowiła 85% średnicy korka. Następnie zatyczkę korkową ściska się w odpowiednim urządzeniu i wkłada do butelki. Po zwolnieniu nacisku korek natychmiast rozpręża się szczelnie wypełniając szyjkę butelki.

Z elastycznością korka związana jest ciekawa opowieść. Na początku naszego stulecia przy budowie mostu w Neustadt na wbijanym w ziemię palu położono korek wystrzelony z szampana. Następnie przez godzinę z wysokości 2 metrów uderzano w pal młotem parowym o ciężarze 2,4 tony. Okazało się, że korek nie tylko nie zmienił objętości, ale w drewnie pala wyżłobił dziurę o głębokości 1 cm. (na podstawie: Deutsche Weinzeitung, nr. 7 z 1907 roku)

Słaba przewodność cieplna - Przewodność cieplna materiałów zależy od dwóch zasadniczych parametrów: od ich ciężaru właściwego (gęstości objętościowej) i od ich wewnętrznej struktury. Zasadniczo im mniejszy ciężar właściwy, tym słabsza przewodność cieplna, czyli lepsza izolacja termiczna. Z drugiej strony, ponieważ współczynnik przewodności cieplnej powietrza jest wielokrotnie mniejszy od współczynnika przewodności cieplnej substancji stałych, materiały o strukturze porowatej, czyli wypełnione powietrzem, słabiej przewodzą ciepło. Widzimy zatem, że korek jest idealnym izolatorem termicznym, gdyż po pierwsze ma bardzo mały ciężar właściwy, a po drugie ma strukturę porowatą (składa się z mnóstwa zamkniętych komórek, nieprzepuszczalnych i wypełnionych powietrzem).

Współczynnik przewodności cieplnej danego materiału nie jest stały i zależy między innymi od zawartości wilgoci. Wiele dobrych materiałów izolacyjnych traci swoje właściwości, jeśli ulegnie zawilgoceniu, gdyż woda doskonale przewodzi ciepło. Korek jest pod tym względem materiałem bardzo odpornym, gdyż nie psuje się pod wpływem wody, nie nasiąka i nie przepuszcza pary wodnej. Jak dowodzą badania materiały takie, jak styropian czy wełna mineralna mają mniejszy od korka ciężar właściwy, ale za to żaden materiał nie ma lepszego (mniejszego) współczynnika przewodności cieplnej (0,045 W/m°K).

Dużą zaletą korka jest także to, że przy stosunkowo niewielkim ciężarze właściwym ma bardzo duże ciepło właściwe. Zatem, aby ogrzać korek o 17°C, trzeba mu dostarczyć znacznie więcej ciepła, niż na przykład wacie szklanej czy wełnie mineralnej (ta sama właściwość dotyczy także ochłodzenia korka - aby zmniejszyć jego temperaturę trzeba mu zabrać znacznie więcej ciepła niż innym materiałom). Duże ciepło właściwe stanowi o tak zwanej dużej bezwładności cieplnej korka.

W przeciwieństwie do innych materiałów korek zachowuje swoje własności izolacyjne w bardzo szerokim zakresie temperatur. Pod tym względem znacznie przewyższa na przykład styropian, który pod wpływem wysokich temperatur wyparowuje. Dzięki swojej słabej przewodności termicznej korek jest zawsze ciepły w dotyku, bowiem nie przepuszcza ani nie wchłania ciepła naszego ciała i sprawia wrażenie, jakby miał wewnętrzne ciepło (jakby nas ogrzewał).

Zdolność pochłaniania drgań - Dzięki swojej specyficznej strukturze korek nie przenosi drgań, lecz je amortyzuje. Duży wpływ ma na to jego elastyczność i ściśliwość oraz komórkowa budowa, przypominająca w swoich właściwościach amortyzator samochodowy. Dlatego komórki korka są świetnym materiałem pochłaniającym fale dźwiękowe i wibracje.

Antystatyczność - Na powierzchni korka nie gromadzą się ładunki elektryczne, czyli innymi słowy, korek się nie elektryzuje. Dlatego nie przyciąga i nie pochłania kurzu, a w związku z tym parkiety i boazerie korkowe nie powodują alergii ani ryzyka dla astmatyków.

Trwałość - Korek praktycznie się nie starzeje i mimo upływu lat nie traci swych właściwości, nawet je`śli nie jest specjalnie impregnowany.

W 1956 roku w Indre et Lorie we Francji znaleziono doskonale zachowane wino z 1789 roku. Wino było dobre w smaku, co świadczy o doskonałej trwałości zamknięcia butelki korkiem przez 167 lat. Podobne znaleziska nie należą do rzadkości. Do naszych czasów zachowało się wiele bardzo starych wyrobów z korka, na przykład zatyczki z korka do amfor pochodzące z początków naszej ery. Korek jest z pewnością jednym z najbardziej trwałych materiałów organicznych, a nowoczesne procesy technologiczne wzmacniają dodatkowo jego długowieczność.